imieniny: Franciszka, Kazimiery, Ruty
  mapa serwisu       dodaj do ulubionych       poleć stronę
Tu jesteś:  Strona główna       Kącik Kociewski
Kącik Kociewski
  Mieszkamy na Kociewiu   

„ ... Wierność korzeniom oznacza nade wszystko umiejętność budowania więzi między odwiecznymi wartościami, a wyzwaniami współczesnego świata ...  " Papież Jan Paweł II
                           

Kociewie - region etniczno - kulturowy, którego odrębność określa przede wszystkim gwara kociewska, najbardziej uchwytny element tej ziemi. Pod względem fizyczno-geograficznym obejmuje Poj. Starogrodzkie, część Borów Tucholskich i fragment Wysoczyzny Świeckiej. Region leży pomiędzy dolną Wisłą i jej lewobrzeżnymi dopływami: Wierzycą i Wdą.
Elementem krajobrazu kociewskiego są przydrożne krzyże, z którymi lud niekiedy łączy ciekawe opowiadania czy legendy. Według jednej z nich, krzyż w Koteżach stoi w miejscu, w którym pod ciężarem obnoszonego po śmierci za karę kamienia zginął chłop-oszust. Za życia bowiem coraz to dalej przesuwał ten kamień nocą jako graniczny w pole swego sąsiada.

Kociewiacy są gospodarzami tej ziemi mówią dialektem zaliczanym do polskich gwar kontynentalnych, który powstał na obszarze językowo kiedyś rdzennie pomorskim, obecnie mocno odcinającym się od gwar kaszubskich.

Wśród Kociewiaków wyróżnia się podgrupy etniczne:
Polanie (Polusy), zasiedlający teren na północny wschód od Świecia oraz w kierunku Drzycimia, w tym też Jeżewo
Lasacy
(Borowiacy, Borusy) z miejscem zamieszkania w
Borach Tucholskich.

Wśród Lasaków jeszcze do niedawna występowały podziały na różne grupy zawodowe mieszkańców, jak np. klafciarze (drwale), flisacy, szyszkarze, wrzosaki, gulczoje (Osieczna), uklejkarze koło Osieka, (trudniący się łowieniem drobnych ryb), kołtuniarze (zadający, a i leczący kotłuny, tj. choroby) oraz cybuchy (fajkarze) koło Lipinek Świeckich. Tych ostatnich tak nazywano ze względu na nadmierne palenieprzy pracy w lesie fajek dla odpędzenia natrętnych komarów.

Obcym etnicznie elementem w dawnych wiekach byli Feteracy, zasiedlający gleby między Szprudowem i Subkowami, oraz Olendrzy, zamieszkujący dolinę Wisły. Grupy te liczyły zapewne po kilka tysięcy osób i w zasadzie ich żywot zakończył się pod koniec II wojny światowej. Na ich miejsce przybyli nowi ludzie o języku i kulturze wspólnych z ludnością autochtoniczną, z którą zdążyli się społecznie zintegrować. To po prostu
Niziniaki (Niziniacy).

Jak dalek sianga Kociewie ?

Rozmaite bówki przyńdó do mnie i gadajó: „A co to je to Kociewie i chto to só te Kociewiaki?" i musza im wyklarować, że Kociewiaki to wej só take same Polaki jak Górale abo Kaszuby, jano że ździebko inaczy gadajó, a dawni to tyż inaczy sia obuweli, inaczy haftoweli, a i budoweli tyż trochy inaczy niyż Kaszuby, Borowiaki abo tyż za Wjisłó Warmniaki. l tan janzyk je dycht czysto polski, jano że żeś szesnastygo wieka. Germanizmów w naszy mowje tyż je mało, wiele mni niyż w kaszubskim, a i te we wiankszości nie pochodzó od MniamcówJano od Olyndrów, co to byli sprowadzone nad Wjisła i na Żuławy, żeby tamój wały porobjić, woda wypompować i ta fejna, czarna i tłusta ziamnia mniyć do buraków cukrowych abo do pszanicy.A o tym, że my mowa ze szesnastygo wieka mómy, to wej żam wyczytał wew móndry ksióżce: „Historyja janzyka polskygo" Kociewie sianga od Pszczółków na północ, od Tczewa, aż po Świecie na połedniu i leży mniandzy Wjisłó a Czarno Wodo. Kociewiaki dzielo sia na Góralów na północy (od Skarszewów aż do Smantowa), Feteraków na górkach i wyżynach mniandzy Tczewam, Pelplinam a Gniywam, i na Olyndrów na nizinach kele Wjisły. Po obu stronach środźkowy Wdy mniaszkajó Lasaki.a uż po stronie bydgoskygo województwa mniaszkajó Nowjaki i Świeciaki. Wiele by mog żam psisać o naszy kociewski ziamni,ojanziorach i lasach, o górkach i kociełkach, o rzykach, no i o psiachudrach. Ale to uż inszo razo. Tera jano tyla, żebyśta wiedzieli jak wielgachne je to nasze Kociewie. A jake Ono je psiankne, dowjyta sia późni. Wiankszość z Was i tak o tym wjy, że Kociewie je psiankne i walnie urozmaicone. Nasze wioski i mniasta tyż so psiankne i fol majó zabytków.

  poleć drukuj
       wpisz wyraz lub frazę:
Życzenia Wielkanocne po Kociewsku
Pomoc w Zarządzaniu Mikro Firmą
System Informacji Przestrzennej
Powiatowe Centrum Informacji Turystycznej
Rzecznik Praw Pacjenta Przypomina
Gminny System Odbioru Odpadów Komunalnych
Projekt i wykonanie: Logonet 2009